Chuối là loại trái cây lâu năm, sinh trưởng qua nhiều đời con. Do đó cần phải có quy trình xử lý đất trồng chuối đúng kỹ thuật trước khi bắt đầu trồng vụ mới, để đảm bảo cây phát triển khỏe, hạn chế sâu bệnh ngay từ giai đoạn đầu sẽ giúp vườn chuối sạch sẽ, bền vững hơn. Trong bài viết này, Vietplants sẽ hướng dẫn mọi người chi tiết kỹ thuật xử lý đất trước khi trồng chuối dễ thực hiện và mang lại hiệu quả.
GIỚI THIỆU ĐẤT TRỒNG CHUỐI
Hiện nay, bệnh trên cây trồng xuất hiện càng nhiều, chủ yếu xuất phát từ nấm, khuẩn tồn tại rất lâu trong đất, cùng với việc khai thác và sản xuất nông nghiệp liên tục, bà con nông dân thường không chú ý hoặc không có thời gian xử lý lại đất trồng, qua nhiều mùa vụ đất trở nên chay cứng, thiếu dinh dưỡng và tồn đọng nhiều mầm bệnh.
Do đó, trước mỗi mùa vụ, mọi người cần cải tạo đất trồng chuối bài bản. Việc này sẽ không tốn nhiều chi phí, mà sẽ giúp cây phát triển khỏe mạnh, tiết kiệm nhiều chi phí phân, thuốc trừ bệnh sau này.
Đất phù hợp trồng chuối
Đất được xem là yếu tố quan trọng trong sản xuất chuối và tất cả các loại cây trồng khác. Tuy là loại cây dễ trồng, nhưng chuối cũng cần chất đất phù hợp để phát triển như:
- Đất tơi xốp, nhiều mùn, thoáng khí và thoát nước tốt
- Đất thịt nhẹ, đất đỏ bazan, phù sa, đất ở vùng đất cao như đất đồi
- Tránh các vùng trũng, dễ ngập úng hoặc xói mòn khí có mưa lớn
Kiểm tra tình trạng đất
Trước khi bắt tay vào cải tạo đất trồng chuối, cần phân tích tình trạng đất đang như thế nào để có hướng xử lý hợp lý.
– Chuối phát triển tốt nhất là pH đất trong khoảng 5.5 – 7, nếu pH đất không ổn định cần cải thiện lại:
- Đất chua có pH < 5.5: Tiến hành bón vôi với liều lượng thích hợp để trung hòa acid
- Đất kiềm có pH > 7.5: bổ sung phân chuồng hoai mục (10-20 tấn/ha), hoặc bổ sung phân bón có chứa lưu huỳnh như đạm sunfat, …
– Cây chuối không chịu được úng lâu. Nếu đất dễ giữ nước, cần lên luống cao và thiết kế đầy đủ hệ thống đường mương, rãnh thoát nước
– Đất trồng lâu năm dễ bị chay cứng, do đó cần cày xới kỹ, bón phân hữu cơ với lượng vừa đủ để tăng độ xốp cho đất
Mục đích xử lý đất trồng
- Tăng độ tơi xốp, giúp đất thoáng khí, tăng cường trao đổi chất
- Cải thiện tính chất đất, ổn định pH đất
- Giảm thiểu mầm bệnh trong đất như nấm Fusarium (gây bệnh Panama), tuyến trùng, rệp sáp
- Thoát nước tốt, tránh ngập úng vào mùa mưa
- Giúp rễ cây hấp thu dinh dưỡng tốt hơn, tránh thất thoát phân
- Giúp cây ít bị sốc khi trồng, ra rễ nhanh, cây phát triển đều
QUY TRÌNH XỬ LÝ ĐẤT TRỒNG CHUỐI
Vệ sinh đồng ruộng
Thời gian: 60 ngày trước khi trồng
Cần tiến hàng vệ sinh, dọn dẹp khu vực trồng chuối:
- Thu gom rác thải vô cơ (nhựa, túi, màng nilon, bao bì phân thuốc …) và tiêu hủy đúng nơi
- Đối với cỏ non, tươi cần được cắt và thu gom về một nơi để ủ làm phân xanh. Hạn chế dùng thuốc hóa học để tiêu diệt cỏ dại để tránh ảnh hưởng đến vi sinh vật trong đất và môi trường xung quanh
- Cần vệ sinh cả khu vực trồng chuối và xung quanh nơi trồng (để hạn chế nơi trú ẩn của nấm, khuẩn và côn trùng gây hại)
- Với vườn chuối đã trồng trước đó, cần đào hết những củ chuối, thu gom và vận chuyển đến nơi tiêu hủy hợp lý
- Phơi nắng vài ngày để hạn chế mầm bệnh tái phát
Cày xới, phơi đất
Thời gian: 50 ngày trước khi trồng
– Cày sâu từ 0.8 – 1 mét để cải thiện các tầng đất. Sau đó phơi đất từ 10 – 15 ngày dưới nắng gắt
– Tiếp tục cày lần 2, cày vuông góc với lần 1 độ sâu khoảng 30 cm
– Xới kỹ từ 2-3 lần để đánh tơi xốp đất và làm mịn bề mặt đất sau khi đã cày
Mục đích: việc cày và xới kỹ sẽ tiêu diệt phần lớn trứng sâu hại, nấm bệnh, vi sinh vật gây bệnh trong đất. Đồng thời, loại bỏ những vật cản nằm sâu trong đất và san phẳng mặt bằng đất trồng
Rải vôi khử khuẩn
Thời gian: 40 – 45 ngày trước khi trồng
Bón với liều lượng 1–2 tấn/ha để hạ phèn, diệt khuẩn và điều chỉnh pH (liều lượng bón sẽ phụ thuộc vào pH đất)
Thực hiện:
– Rải vôi đều bề mặt sau khi cày lần 1 và phơi dưới nắng
– Cày lần 2 để trộn đều vôi với đất
– Tưới ẩm đất để trung hòa vôi
Lên liếp (luống) trồng và tạo rãnh thoát nước
Thời gian: 25 -30 ngày trước khi trồng
– Ở các vùng đất thấp cần phải lên liếp trước khi trồng, sau cho liếp cao 30 – 40 cm, rộng 1.5 – 2 m (trồng được 2 hàng chuối) để tránh ngập úng khi mưa lớn (việc lên liếp có thể thực hiện vào đầu hoặc giữa mùa khô, để đất đủ khô có thể trồng ngay vào đầu mùa mưa)
– Tạo rãnh thoát nước sâu khoảng 50 mét dọc theo hàng chuối để nước rút nhanh, tránh làm thối rễ
Thiết kế hệ thống tươi tiêu
Thiết kế hệ thống tưới nhỏ giọt hoặc tưới phun mưa phù hợp với điều kiện canh tác và vùng trồng của mình
Đào hố trồng
Thời gian: 8 – 10 ngày trước khi trồng
Kích thước hố trồng là 40 cm x 40 cm x 40 cm (dài x rộng x sâu)
Kiểm tra độ thoát nước của đất: bằng cách đổ nước vào hố trồng, nếu nước thoát trong 3 – 6 giờ thì đất thoát nước tốt
Bón lót
Thời gian: 7 ngày trước khi trồng
Bón lót 1 tuần trước khi bắt đầu trồng chuối để phân hữu cơ phân rã và kích thích hệ sinh vật trong đất
Bón lót bằng phân chuồng hoai mục (10–15 tấn/ha) và kết hợp phân lân nung chảy (300–500 kg/ha), trộn đều hỗn hợp, sau đó bón tương đương mỗi hố trồng: 5-10 kg phân chuồng + 150 -250 gram phân lân. mục đích để:
- Phân chuồng chứa nhiều hàm lượng đa – vi lượng thiết yếu sẽ giúp cây phát triển khỏe từ khi mới trồng
- Làm đất tơi xốp hơn, giảm tình trạng chai đất ở những nơi canh tác lâu năm
- Phân lân giúp kích thích bộ rễ phát triển mạnh
Ngoài ra, ở những khu vực trồng lâu năm, nên kết hợp thêm phân vi sinh hoặc nấm đối kháng Trichoderma để ức chế nấm gây hại và bổ sung các vi sinh vật có lợi cho đất.
Trồng cây
Thực hiện:
– Lấy bớt đất và phân bón lót bên trong hố
– Gỡ túi nilong ươm bầu và đặt cây giống thẳng đứng theo chiều hố trồng
– Sao cho mặt bầu nằm ở vị trí sâu khoảng 10 cm cách mặt bầu (đối với cây giống chuối cấy mô) và điểm tiếp giáp của củ chuối với thân giả (dạng chồi và củ) thấp hơn mặt đất từ 10 – 15 cm
– Đổ phần đất và phân hữu cơ vào xung quanh gốc chuối, sau đó lấp đất lên trên cùng, vừa lấp vừa giậm nhẹ để cây im gốc
– Tưới ngay sau khi trồng
Phủ rơm
Thời gian: 1 ngày sau khi trồng
Tiến hàng phủ rơm để giữ ẩm cho cây con. Ngoài ra, việc phủ rơm còn hạn chế cỏ dại và làm giàu chất dinh dưỡng cho đất.
NHỮNG LƯU Ý KHI XỬ LÝ ĐẤT TRỒNG CHUỐI
– Bà con lưu ý sau mỗi vụ thu hoạch, cần bổ sung thêm phân hữu cơ và cải tạo lại dinh dưỡng đất, kết hợp bón thêm phân vi sinh, nấm đối kháng để hạn chế nấm bệnh.
– Không trồng chuối liên tục nhiều năm trên cùng một vùng đất vì dễ phát sinh bệnh (đặc biệt là bệnh héo rũ Panama trên chuối) và tuyến trùng. Nếu bắt buộc trồng lại, cần luân canh với các loại cây không cùng họ như đậu, ngô,…
– Riêng đối với vùng đất trồng đã có tiền sử bệnh héo rũ Panama gây hại, mặc dù với lượng bệnh ít hay nhiều thì bà con cần phải xử lý và cải tạo đất kỹ trước khi trồng để hạn chế mầm bệnh, do đó:
- Không sử dụng đất từng bị nhiễm bệnh để trồng lại nếu chưa xử lý triệt để
- Trồng giống chuối sạch bệnh, có khả năng kháng bệnh cao
Dù vùng đất trồng chuối của bà con có từng bị nhiễm bệnh hay đất sạch, đất mới thì trước khi trồng đều cần xử lý lại đất trồng.
Một quy trình xử lý đất trồng chuối đúng cách, đúng thời điểm là nền tảng quan trọng để đảm bảo được năng suất sau này. Việc cải tạo lại đất không những giúp đất giàu dinh dưỡng,tơi xốp mà còn hạn chế rất nhiều bệnh hại, đặc biệt tăng cường khả năng kháng bệnh héo rũ Panama trước tình trạng bệnh này đang tàn phá nghiêm trọng tại các vùng trồng chuối quy mô lớn.
Tác giả: Vietplants
XEM THÊM BÀI VIẾT
KỸ THUẬT TRỒNG CHUỐI GIÀ NAM MỸ CẤY MÔ
BỆNH PANAMA TRÊN CHUỐI: NGUYÊN NHÂN VÀ CÁCH KHẮC PHỤC
